نواحى تحت حكومت صفويه درآمد « 104 » . در مشرق اين ناحيه ، تبادگان ( نزديك مشهد ) ، سرخس و زورآباد نواحى مرزى ايران بود « 105 » . نسا ، ابيورد و درون و باغباد در شمال گرگان عليا « 106 » توأم با مرو در هنگام مرگ شاه اسمعيل اول ( 930 - 1524 م . ) از دست قزلباشها خارج شده بود . شاه طهماسب اول ادارهء شهرهاى كوير را پس از آنكه آنها را در شعبان 943 ( - ژانويهء 1537 م . ؟ ) از چنگ شاهزادگان ازبك خوارزم خارج كرد فقط براى چند هفته يا چند ماه به دست يكى از امراى قزلباش سپرد . هنگامى كه شاهزادگان منهزم به پاىبوس آمدند باز حكومت اين شهرها به آنها سپرده شد . در سال 950 ( - 4 - 1543 م . ) بار ديگر ازبكها از اين گوش به فرمانى و باجگزارى صورى خوددارى ورزيدند « 107 » . تازه در اواخر سال 1008 ( - اوايل 1600 م ) اين نواحى باز به دست امراى قزلباش افتاد . مطابق تذكرة الملوك « 108 » در اواخر دورهء فرمانروائى صفويه اين نواحى از توابع بيگلربيگى مشهد بوده است . باغباد ظاهرا پيش از اينها به استراباد ضميمه شده بوده است . از طرف مشرق مشهد با تربت شيخ جام ( تربت‌زاوه ) « * » ، خواف و تون

--> ( 104 ) - براى سال 972 رجوع شود به : خلاصة التواريخ ، ص a 209 ؛ جواهر الاخبار ، ص b 330 ؛ احسن التواريخ ، ص 428 . ( 105 ) - خلاصة التواريخ ، ص a / b 227 ؛ سرخس از سال 916 ( - 1510 م . ) تا بيست و پنج سال غيرمسكون و ويرانه بود ( هفت اقليم ، جلد دوم ، ص 36 ) . ( 106 ) - براى دريافتن وضع باغباد رجوع شود به : تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 581 . ( 107 ) - ديكسون ، ص 56 ، 344 به بعد ، تعليقات ، ص XIII به بعد . ديكسون از يك كتاب تاريخ دربارهء ازبكهاى خوارزم ( شجرهء ترك ) استفاده كرده است . ( 108 ) - تذكرة الملوك ، ص b 115 به بعد . ( * ) تربت زاوه نام سابق تربت حيدريه است و با تربت شيخ جام تفاوت دارد . رجوع شود به فرهنگ جغرافيائى ارتش ، جلد نهم ، خراسان . ( مترجم ) .